Taoïsme

China -Tao te tjingDe Tao te tsjing, het boek over de Tao en zijn deugd, is een klassieker in de Chinese wijsheidstraditie. Het wordt toegeschreven aan Lao-tse, een tijdgenoot van de Boeddha, al is zijn persoon in nevelen gehuld en mogelijk een fictief karakter. De Tao te tsing debiteert zijn wijsheden veelal in paradoxen die verwijzen naar een onuitsprekelijke en niet als zodanig benoembare harmonie van al het zijnde (de Tao). Zen, ontstaan in China, ontleent mede aan de invloed van de geest van de Tao een aantal van zijn wezenstrekken, zoals een voorliefde voor de paradox en de nadruk op het onuitsprekelijke van de diepste ervaring. De vroegste zenmeesters hadden het ook over het ervaren van de Tao, zoals Hui-neng in zijn Tao of Zen door Ray GriggPlatformsutra (zie hiervóór in de rubriek Zen – algemeen). Sommigen vinden zen een vorm van taoïsme in een boeddhistisch jasje, al dan niet met de connotatie dat zen geleidelijk de kracht van zijn oorsprong is gaan vertroebelen. Zo bijvoorbeeld Ray Grigg in zijn boek The Tao of Zen, dat echter wat geforceerd aandoet. Wat makkelijk vergeten wordt is dat zen bij zijn ontstaan en in zijn latere geschiedenis heel verschillende culturele invloeden heeft geabsorbeerd. In dat opzicht is Alan Watts heel wat nauwkeuriger wanneer hij in The Way of Zen (zie hiervóór in de rubriek Zen – algemeen) schetst hoe het Chinees met zijn fundamenteel verschillende werkelijkheidsopvatting en taaleigen een stempel heeft gedrukt op zen.

China - Zhuang ZiDe Zhuang Zi is een compilatie van wat je het best kunt omschrijven als Chinese sprookjes: verhalen met een allegorische betekenis bevolkt door allegorische figuren met vreemde namen. Het is de literaire tegenhanger van de meer filosofische Tao te tsjing. Er bestaat een prachtige Nederlandse vertaling door Kristofer Schipper over wie meer hieronder.

China - Tao levende religie door Kristofer SchipperTao, de levende religie van China is geschreven door Kristofer Schipper, die zich niet alleen als geleerde heeft verdiept in de wereld van de Tao, maar die ook in Taiwan een opleiding tot taoïstisch priester heeft afgerond. Een echte ervaringsdeskundige dus. Bij de Boeddhistische Omroep zag ik een keer een interview met hem waarin hij zich oprecht verbaasd toonde over de vraag of de mens de wereld niet onherstelbare schade toebrengt met de uitputting van natuurlijke hulpbronnen en het broeikaseffect. “De Tao redt zich wel,” merkte hij droogjes op op een wijze die getuigt van diep vertrouwen in de balansherstellende werking van de oerharmonie der dingen. In zijn boek gaat hij met veel detail in op alle facetten van het taoïsme, zoals zijn oorsprong in de Chinese natuurreligie, de rituelen, de doctrinaire fundamenten, de levenshouding, de meditatietechnieken, het latere filosofische systeem en de verhouding tot het confucianisme. Ook zen passeert de revue. Ik ben, zoals gezegd, niet overtuigd door de de gekunstelde schematiek van Grigg’s The Tao of Zen (zie hierboven), maar wanneer je Schippers boek leest dan zie je wel hoe het boeddhisme het naturalisme van het taoïsme heeft omgebogen tot een meer ethisch-normatieve oriëntatie. Ten tijde van de eerste kennismaking met het boeddhisme was de communis opinio in China dat deze uit India afkomstige leer een inferieure vorm van taoïsme was. Af en toe moet je de inspiratie van de Tao even aanroepen om de oorspronkelijke geest van zen in al zijn tintelende frisheid los te maken uit de overwoekering van het boeddhisme. Het is een kwestie van balans brengen in de bipolaire dynamiek die het samenleven van zen en boeddhisme ‘onder één dak’ kenmerkt.

Ga terug naar Meer boeddhisme | Ga verder naar Varia

%d bloggers liken dit: