Boeddhanatuur

Boeddhanatuur is in het mahayanaboeddhisme een ‘positieve’ formulering voor het ‘negatieve’ begrip leegte (dat immers zo ‘leeg’ klinkt). Met het woord boeddhanatuur begaf het boeddhisme zich op een hellend vlak. Het dateert uit een periode waarin men (potentiële) volgelingen een vorm van houvast wilde geven waar in wezen geen houvast is.

Als begrip wordt boeddhanatuur eveneens gebruikt voor ieders vermogen om (via het bodhisattvaschap) uiteindelijk boeddha te worden, d.w.z. de waarheden van de Dharma volkomen in zijn of haar leven te realiseren. Als je niet oppast, krijgt het tegen de achtergrond van onze ‘christelijke’ cultuur de klank van de ‘ziel’ of de ‘vonk van het goddelijke’ die wij in ons zouden dragen – iets wat vloekt met de geest van de leegte. Zoals gezegd, de woorden en de voorstellingen die wij daarbij koesteren, doen er iets toe voor onze beoefening.

Symbooltaal
Met boeddhanatuur belanden we in het rijk van de symbooltaal die iedere religie kent. In het boeddhisme is boeddhanatuur, als synomiem voor leegte, een uitdrukking waarmee naar het fundamenteel onbenoembare wordt verwezen. Hoe zit het met de symbooltaal van Zen en die van het Reine Land-boeddhisme ten opzichte van elkaar?

Enerzijds was het Reine Land-boeddhisme in Azië van origine een volkse voorstelling en een vorm van devotie die voor iedereen, ongeacht geslacht, afkomst en leefwijze, na de dood een vorm van bevrijding in het vooruitzicht stelde.

Anderzijds brachten Reine Land en Amida Boeddha echter ook de kern van de Dharma tot uitdrukking. Reine Land-boeddhisme vertoont in dit opzicht een gelijkenis met Zen, dat in de monnikstraining naar het mysterie van vorm en leegte verwijst met benamingen als ‘Ware Aard’, ‘Zuivere Geest’ of ‘Oorsponkelijk Gelaat’. Ook Reine Land-boeddhisme richt met een eigen symbooltaal de focus van volgelingen op in wezen hetzelfde inzicht.

Dit beluisteren we bijvoorbeeld bij de Japanse zenmeester Bassui in de veertiende eeuw. Amida, zegt hij in een dharmatoespraak, is gewone-mensentaal voor boeddhanatuur. De betekenis van de nembutsu doorgronden, betekent inzien dat de geest Boeddha is. De link naar deze tekst is te vinden in het literatuuroverzicht.

< Terug | Verder >

%d bloggers liken dit: