De geest waait waarheen hij wil

“De leraar is er wanneer hij door een leerling herkend en aanvaard wordt,” aldus Nico Tydeman in Boeddha Magazine. Beluisteren we in zijn woorden een echo van de controverse rond Rients Ritskes?

Het is geen officiële verklaring over de ‘affaire-Ritskes’. Toch lees ik met deze affaire in het achterhoofd met bijzondere belangstelling wat Tydeman, ‘geestelijk leider’ van het Zen Centrum Amsterdam, schrijft: “Sommige leraren verschijnen op grote podia met volle zalen, andere werken vooral individueel of met kleine groepen. Sommige zijn kort in de leer geweest, andere verbleven vele jaren in de buurt van hun leraar. Weer andere verlieten met of zonder ruzie hun leraar en begonnen voor zichzelf. En er zijn ook zelfbenoemde die nooit officieel bij iemand in de leer geweest zijn. Zo gaat het, zo is het gegaan en zo zal het altijd gaan. De leerling beslist bij wie hij zijn oor te luisteren legt of wiens voorbeeld hij wenst te volgen. Want de geest waait waarheen hij wil en niemand weet waar hij vandaan komt noch waar hij heen gaat.” (‘De ware leraar’, p. 19)

Het is de enige plaats in het themanummer van Boeddha Magazine over ‘leraar en leerling’ waar ik indirect een echo van de kwestie meen te beluisteren. Boeddha Magazine is erin geslaagd om de zaak buiten beschouwing te laten op de pagina over schandalen rond boeddhistische leraren. Sasaki Roshi, Kalu Rinpoche en Genpo Roshi worden genoemd in het artikel ‘Schandalen zorgen voor opschudding’ (p. 31), maar niet de affaire die de afgelopen tijd zoveel pennen en emoties in beroering heeft gebracht. Misschien juist daarom. Eerst maar eens even kijken wat er werkelijk van over blijft wanneer de stofwolken van de publieke verontwaardiging zijn opgetrokken.

Als we nu allemaal de nuchtere, wijze woorden van Tydeman ter harte nemen, dan hoeft de kwestie ook niet opnieuw op te laaien. Tenzij iemand natuurlijk nieuwe feiten zou aandragen, maar dat laten we aan de schoot der toekomst over. “Want de geest waait waarheen hij wil en niemand weet waar hij vandaan komt noch waar hij heen gaat.”

Boeddha Magazine, nummer 71, zomer 2013

10 gedachten over “De geest waait waarheen hij wil”

  1. Hoi Jules, de deadline van dat nummer van BoeddhaMagazine was precies één dag na het eerste persbericht van Sokun Tsushimoto Roshi over de titelfraude van Ritskes. Als Tydeman specifiek daaraan refereert, heeft hij zijn artikel zeer kort voor (of na) de deadline aangeleverd. Zou kunnen, maar misschien was het ook gewoon zijn helderziendheid :-). De redactie van BoeddhaMagazine was op de hoogte, maar gaf aan er op die korte termijn niet meer serieus in te kunnen duiken. Wie weet een volgende keer. Ik ben benieuwd.

  2. Je vergeet volgens mij dat het dak boven het hoofd van Zen.nl reeds begon te lekken met de kritische publicaties in Open Boeddhisme in de zomer van 2012 en de daarop volgende discussie.

  3. Wat bedoel je dan precies met de ‘affaire-Ritskes’, ‘controverse rond Rients Ritskes’ en ‘de kwestie’? Blijkbaar niet (alleen) de titelfraude dan?

    En als het al in de zomer van 2012 speelde, waarom schrijf je nu ineens over het feit dat BM er geen aandacht aan besteedt?

    1. Open Boeddhisme heeft naar mijn gevoel het balletje aan het rollen gebracht met analyses en onthullingen over de commerciële verhoudingen binnen het ‘francise-concern’ Zen.nl. Ook zonder de discussie over de ‘autorisatie’ van Ritskes als zenleraar zou BM hem dus mijns inziens in een themanummer over leraarschap hebben kunnen opnemen in een overzicht van ‘controversiële docenten’.

  4. Het laatste woord over Zen.nl is nog lang niet gezegd, schat ik.

    Alleen: feiten onderzoeken, checken en accuraat weergeven kost tijd. Journalistiek is iets anders dan persberichten overschrijven of verklaringen van belanghebbenden overnemen zonder deze te toesten. En bijdragen tot meningsvorming is iets anders dan meningen over meningen ventileren.

    Bij ‘fact free journalism’ is niemand gebaat – bij ‘fact free Buddhism’ ook niet, trouwens.

    Zover ik kan zien hebben Dagblad Trouw, het Boeddhistisch Dagblad en de BOS daaraan inzake Zen.nl zelfs niet het begin van een bijdrage geleverd.

    Ondertussen vraag ik me af hoe leerlingen die het slachtoffer zijn van seksueel misbruik en andere misdragingen van boeddhistische leraren op Nico Tydeman’s woorden zullen reageren.

    Zover ik kan zien legt Tydeman de verantwoordelijkheid bij hen. Immers: ‘De leerling beslist bij wie hij zijn oor te luisteren legt of wiens voorbeeld hij wenst te volgen. Want de geest waait waarheen hij wil en niemand weet waar hij vandaan komt noch waar hij heen gaat.’

  5. Ik ben niet de woordvoerder van Nico Tydeman maar ik zou me niet kunnen voorstellen dat hij bedoelt dat ‘leerlingen die het slachtoffer zijn van seksueel misbruik en andere misdragingen van boeddhistische leraren’ de verantwoordelijkheid bij zichzelf moeten zoeken.

  6. En dus is de vraag hoe die leerling moet ‘luisteren’ en ‘beslissen’ ‘wiens voorbeeld hij wenst te volgen’.

    Daarbij in aanmerking nemend dat het veelal de leraar is die dergelijke criteria bij de leerling inprent. Bij leraren die grenzen overschrijden is juist dat het probleem: er ontstaat een vicieuze cirkel.

    Dat ‘de geest waait waarheen hij wil en niemand weet waar hij vandaan komt nog waar hij heen gaat’ is op deze vraag geen antwoord, denk ik.

    Je kunt de mensen moeilijk voorhouden dat ze -afhankelijk van het waaien van hun geest waarheen hij wil- maar door schade en schande moeten uitvinden wie de leraren zijn die geen grenzen overschrijden.

    Geeft Tydeman ook nog andere antwoorden? Wat zegt hij nu eigenlijk, volgens jou?

  7. Ja inderdaad hoe ‘de wind lijkt te waaien’ kan een leraar weldegelijk bewust danwel onbewust inprenten.

    citaat van een reactie van Frank Uyttebroeck op een vraag van mij op de facebookgroep van Zen Centrum Amsterdam:

    “… volg nooit je *ongetrainde hart*.
    Het is precies dat ongetrainde hart dat ons altijd in de problemen brengt via hebzucht, haat en waanzin. Ook bij het “kiezen” van een leraar. ”

    “Het ‘kiezen’ van een leraar op basis van ‘het hart’ houdt dus het gevaar in dat de charismatische en op macht beluste individuen aanhang verwerven …and then shit hits the fan!”

    En inderdaad wat heeft Nico Tydeman er nu over te zeggen is dat hem al gevraagd?

    1. Er is nog een andere andere factor van belang: fundamentele onwetendheid (avidya).

      Volgens mij zijn veel boeddhisten onvoldoende doordrongen wat deze notie van onwetendheid -indien juist- zoal impliceert.

      Ik blijf me verbazen over het gemak waarmee mensen -boeddhistische leraren inbegrepen- voetstoots aannemen dat zij de zuiverheid van hun intenties zelf het best kunnen taxeren.

      Is fundamentele onwetendheid een feit, dan getuigt die houding van een grenzeloze, bijna genante zelfoverschatting.

      Het gebeurt nogal eens dat mensen de ontmoeting met hun leraar omschrijven in termen zoals ‘herkennen’ of ‘thuiskomen’.

      Daarmee heeft hun fundamentele onwetendheid hen precies waar zij hen wil hebben: alleen wat daarin past -en dus geen gevaar voor die onwetendheid betekent- komt bekend of vertrouwd voor.

  8. Het begint er in de discussies erg op te lijken dat het mogelijk en maakbaar zou moeten kunnen zijn om voor de uitzonderingen regels te maken waardoor de uitzonderingen voorkomen kunnen worden, Of regels waardoor misdragingen voorkomen kunnen worden.Vergeet dat maar. Het zal altijd een zoeken blijven waar hoofd en hart, ongetraind of niet de eigen afweging moet maken.
    Wat onverlet laat dat misdragingen afgekeurd worden, zowel moreel, en indien nodig via de rechter. Mogelijk dat een code, vergelijkbaar met die van de beroepsgroep van therapeuten wel behulpzaam kan zijn, voor leraar en leerling.

Reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s