‘Bij zinnen’ met Yogacara boeddhisme

Voor mij ligt het monumentale overzichtswerk op het gebied van het Yogacara boeddhisme van Dan Lusthaus, een filosoof verbonden aan de afdeling Zuidoost-Aziatische studies van de universiteit van Harvard

Yogacara was een belangrijke school in het India van de vierde eeuw na Chr. die probeerde een synthese totstand te brengen tussen de oorspronkelijke leer van de Boeddha en het latere mahayanaboeddhisme.

Stroom
De twee daverende openingsparagrafen met een duidelijk programmatisch karakter geef ik hieronder in een licht bekorte vorm weer:

“From its inception, Buddhism reminds us that we are sentient beings. ‘Sentient’ means to have senses, to feel, to perceive and to cognize. We are constituted by how we respond to and interpret our sensations. There is no thought, feeling, idea, memory, or knowledge of any kind that does not come to us through our senses. The mind, according to Buddhism, is simply another sense, one that cognizes its own specific sort of sense-objects, called dharmas (factors of experience, thoughts).

“Buddhism contends that we habitually and incessantly misinterpret our experience, due to a lack of insight into the conditions of our experience. Our misinterpretations are driven by our desires, fears and anxieties. According to Yogacara our mental experience is changing, altering every moment. In this fluctuating stream we tend to posit two constants against which and through which we cognize and evaluate all that we experience. We interpret the varying alterations of our mental experience in terms of atman (an independent, unchanging observer or witness) and dharmas (‘objective’ circumstances). Forgetting that these posited constants are constructions fabricated through our attempt to suppress the anxieties and fears which change, impermanence, uncertainty, instability, and death arouse in us, we invest our invented constants with ultimate sancticity and significance.”

Volledige titel: Dan Lusthaus, Buddhist Phenomenology. A Philosophical Investigation of Yogacara Buddhism and the Ch’eng Wei-shih lun (2002)

De eerste paragraaf geeft weer wat nu precies een ‘sentient being’ is. Een wezen dat zintuigen heeft, dus ‘bij zinnen is’. Alle ervaring komt tot ons via de zintuigen. Ook het bewustzijn telt als een zintuig.

Onze ervaring is een voortdurend veranderende stroom, zegt de tweede paragraaf. Uit angst voor onzekerheid filteren we de stroom door middel van twee door onszelf construeerde lenzen, een zelf (atman) en dingen (dharmas). Lijden is dat we deze zelf gecreërde realiteit voor waar gaan aanzien.

Verbinding
In het boek van Lusthaus wordt Yogacara aan een nader onderzoek onderworpen. De Ch’eng Wei-shih lun is een tekst over Yogacara van Hsuang-tsang, een Chinese boeddhist die in de zevende eeuw na Chr. naar India reisde, op zoek naar de bronnen van het boeddhisme.

611 pagina’s wachten op mij. Ik hoop dat dit boek een verbinding kan smeden tussen de verschillende inzichten over Yogacara die ik de afgelopen jaren her en der heb opgepikt. Het wordt in ieder geval smullen. Studeren en mediteren kan, mede afhankelijk van mijn fysieke conditie, een vruchtbare combinatie zijn.

Reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s